ponedeljak, 20. novembar 2017. - 22:21

Arheolozi tragaju za izgubljenom civilizacijom na Pločniku

Na neolitskom nalazištu Pločnik kod Prokuplja, arheolozi već 17 godina tragaju za „izgubljenom civilizacijom“ iz neolita.

pločnik

Reč je o velikom multidisciplinarnom istraživanju. Na osnovu najsavremenijih metoda u arheološkim istraživanjima, u kojima učestvuju devet institucija, četiri iz Srbije, ostale iz Engleske i Nemačke, pokazujemo tačne datume, hemijske sastave, fizičke karakteristike nekog predmeta, na osnovu svega možemo da rekonstruišemo život u neolitu.

Na osnovu materijalnih tragova života iz neolita, arheolozi su delimično rekonstruisali naselje, njegov društveni život i uređenje. U međuvremenu, na tom lokalitetu je napravljen arheološki park, koji uživo odslikava život iz neolita, kazala je arheolog Julka Kuzmanović – Cvetković.  Ona kaže da poseban značaj ima to što nalazi sa Pločnika potkrepljuju tezu da je metalno doba znatno starije nego što se dosad mislilo i da je metalurgija bakra bila prisutna na Pločniku još 5350. godine pre naše ere.

Arheološko nalazište Pločnik prostire se na površini od 120 hektara.Tim arheologa je došao do zaključka da je na tom mestu postojao praistorijski grad star 7,5 hiljada godina (period neolita, odnosno, mlađeg kamenog doba).
Grad je imao nekoliko stotina kuća, potvrđuju otkrića nekoliko temelja i geofizička istraživanja.

U dva neolitska objekta su pronađeni ostaci peći za topljenje bakra. Svi nalazi sa ovog arheološkog lokaliteta pokazuju da su ljudi u to doba znali za topljenje bakra. Arheolog Julka Kuzmanović- Cvetković, kaže da je to ono što Pločnik izdvaja od svih ostalih neolitskih nalazišta.

U neolitskom naselju Pločnik, 5 350. godine pre naše ere, kuće su bile grupisane, one za stanovanje su bile izdvojene od objekata koji su služili za proizvodnju. U tom naselju je postojala „industrijska zona“ sa objektima gde se topio bakar, gde se tkalo, zatim za kovanje metalnog oruđa, za proizvodnju odeće od tkanina i kože.

Neolitske žene nosile duboke dekoltee i pirsing u pupku

Vrlo interesantna je postavka arheologa o oblačenju i ponašanju žena i devojaka tog doba. Na osnovu pronađenih statueta, nakita I delova garderobe, arheolozi pretpostavljaju da su se žene vrlo slobodno oblačile . „U to doba klima je bila mnogo toplija nego danas. Žene su nosile veoma kratke suknje ili kratke pantalone, bluze sa izraženim dekolteom. Bilo je neizbežno da stomak bude go sa obaveznim bakarnim pirsingom na pupku. Garderoba je bila od kože, lana ili vune. Nosile su sandale ručno pravljene od štavljene kože. Žene su veoma vodile račun o estetici. Imale su tetovaže na licima, Te devojke iz neolita i danas bi bile moderne“, kaže Julka Kuzmanović-Cvetković.

Sve kuće su bile sagrađene od blata i drveta a pokrivene papratom ili slamom. U naselju su postojale i septičke jame, i to posebne za otpadni materijal topljenog bakra, za pepeo, kao i jame za smeće druge vrste.

Što se tiče društvenog uređenja, dominirao je matrijarhat. Do tog otkrića se došlo na osnovu velikog broja pronađenih statueta žena, i statueta koje su rađene u prirodnoj veličini. Zzena je imala glavnu ulogu u kući i u tadašnjoj zajednici, ona je organizovala svakodnevni rad, rađala i starala se o domaćinstvu. Muškarci su se bavili lovom i građevinom.

„U neolitu na Pločniku prilično se mirno živelo,jer je svega bilo dovoljno za ljude. Imali su dovoljno zemlje za obradu, čak i vise nego što im je trebalo. Međutim, kada su otkrili bakar I kada su nastale prve alatke za ubijanje, počinje i raslojavanje. Na primer, ko je tada bio vlasnik dve sekire, taj je mogao za njih bilo šta da kupi,i taj je bio bogat. Kada su nastale alatke za ubijanje, odnosno alatke od bakra , koje ponovo mogu da se naoštre, tada su muškarci preuzeli vlast. Takođe, kada su počeli da se bave rudarenjem, shvatili su da neko drugi može da rad za njih, i da se moze lako doći do proizvoda, i to je jos jedan moment raslojavanja. Tada počinju i ratovanja za vlast nad rudnikom, poludragim kamenjem, za vlast nad robovima, za teritoriju, kaže Julka Kuzmanović- Cvetković.

Međutim, ni nakon 17 godina intenzivnog istraživanja na ovom lokalitetu, arheolozi još nisu pronašli ni jednu nekropolu. Zbog izuzetno dobro uređenog i urbanizovanog grada pretpostavlja se da je groblje bilo smešteno izvan naselja.

„Kada budemo otkrili gde se nalazi groblje i kada otvorimo neki od grobova, imaćemo jasniju sliku o izgledu ljudi koji su živeli u ovom naselju“, kaže Julka Kuzmanović-Cvetković. Ono što se sa sigurnošću za sada zna je da su ljudi iz neolita bili na daleko višem stupnju civilizacije nego što se to dosad smatralo.

Arheolozi smatraju da je naselje na Pločniku stradalo u velikom požaru prilikom napada varvara jer su na skoro svim nalazima, temeljima kuća i predmetima, otkriveni tragovi vatre, ili da je stradalo u velikom zemljotresu.
Na neolitskom nalazištu Pločnik, arheolozi su pronašli predmete neprocenjive vrednosti, to su unikatne statuete, kao I predmeti od bakra, koji su takođe unikatni.

Arheološka istraživanja na Pločniku vode Narodni muzej iz Beograda i muzej Toplica iz Prokuplja . Istraživanjima se priključio i UKL Univerzitet iz Londona, istraživanjima rukovode arheolozi Julka Kuzmanović- Cvetković i Dušan Šljivar.

Arheološki park

Na Pločniku je napravljan arheološki park, u kojem se nalazi pet kuća, potpuno identičnih onih iz neolita. Planira se i muzejska postavka, na samom ovom lokalitetu, sa istorijatom i legendama. Turisti će moći da vide kopije najznačajnijih predmeta, koje su arheolozi pronašli na Pločniku. Takođe će moći da vide i proceš tkanja, topljenja bakra kao i izradu kamenih alatki, sve to u autentičnom stilu, onako kako se to radilo u neolitu, pre 7,5 hiljada godina.

Izvor: Blic

Slični članci